Mô hình ứng dụng chuyển đổi số trong cảnh báo sớm và ứng phó thiên tai dựa vào cộng đồng đã được xây dựng năm 2025 tại tỉnh Hà Tĩnh với sự hỗ trợ kinh phí từ Quỹ Thiện Tâm thông qua Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai. 

Để đánh giá tính hiệu quả, khả năng nhân rộng của dự án, đồng thời thu nhận đánh giá, mong muốn hoàn thiện mô hình, nhân rộng từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh, Cục Quản lý đê điều và PCTT đã thành lập Đoàn công tác gồm: Cục Quản lý đê điều và PCTT, Cục Khí tượng Thuỷ văn (Trung tâm Dự báo Khí tượng thuỷ văn Quốc gia), Trung tâm Chính sách và Kỹ thuật phòng, chống thiên tai, Quỹ Thiện Tâm và Quỹ Cộng đồng phòng, tránh thiên tổ chức chuyến công tác khảo sát tại tỉnh Hà Tĩnh từ ngày 7-8/4/2026.

Đánh giá tính hiệu quả của mô hình

Tại Chi cục Thuỷ lợi tỉnh Hà Tĩnh, Đoàn công tác đã có cuộc làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Thuỷ lợi tỉnh Hà Tĩnh nhằm đánh giá hiệu quả mô hình trong công tác PCTT của địa phương, đặc biệt là Hệ thống Giám sát thiên tai tỉnh Hà Tĩnh.

Theo ông Trần Đức Thịnh, Chi cục trưởng – Chi cục Thủy lợi Hà Tĩnh chia sẻ, “Xây dựng phần mềm Hệ thống giám sát thiên tai tỉnh Hà Tĩnh” với sự hỗ trợ từ Quỹ Cộng đồng phòng, tránh thiên tai đã hỗ trợ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành; thống kê thiệt hại thiên tai; tích hợp dữ liệu quan trắc khí tượng thủy văn, hồ chứa, tàu thuyền, cũng như cung cấp các cảnh báo khí tượng kịp thời hoạt động theo thời gian thực; thông tin, dữ liệu được quản lý theo hướng tổng thể, toàn diện, bao trùm, bảo đảm đồng bộ, liên thông và đáp ứng yêu cầu dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”. Đặc biệt trong bối cảnh mô hình chính quyền hai cấp mới vận hành, công tác chỉ đạo đã phát sinh nhiều điểm phân tán, từ 13 đầu mối cấp huyện, hiện nay cấp tỉnh phải trực tiếp điều hành công tác tại 69 đầu mối cấp xã và mạng lưới hạ tầng gồm 348 hồ chứa, hơn 315 km đê điều, dẫn đến việc quản lý thủ công bộc lộ nhiều bất cập, quá tải. Việc đưa vào vận hành Hệ thống giám sát thiên tai (PDMS) từ tháng 12/2025 đã bước đầu gỡ được các “nút thắt” bằng cách đưa tất cả dữ liệu về một mối. 

Hệ thống giám sát thiên tai tỉnh Hà Tĩnh

Hiệu quả bước đầu của Hệ thống PDMS không cần bàn cãi, tuy nhiên ông Nguyễn Tiến Hùng, Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Hà Tĩnh cho rằng, nếu chỉ dừng lại ở nền tảng Web, sức mạnh của PDMS vẫn chưa tới được tận tay người dân – những đối tượng trực tiếp chịu ảnh hưởng. Việc dữ liệu hiện nay chủ yếu phục vụ cán bộ quản lý đang tạo ra một khoảng trống thông tin. Để khắc phục, Hà Tĩnh đề xuất một cuộc “cách mạng” về khả năng tiếp cận: Phát triển ứng dụng di động (Mobile App) PDMS. Ứng dụng này không chỉ dành cho cán bộ cơ sở cập nhật thiệt hại ngay tại hiện trường mà còn được thiết kế tối giản để cộng đồng, người dân, đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người khuyết tật trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh cũng có thể nhận cảnh báo sớm và phản hồi các thông tin hiện trường. Sự kết hợp giữa công nghệ cao và các phương thức truyền tin phổ biến hiện nay như mạng xã hội Zalo, tin nhắn SMS, loa phát thanh cơ sở sẽ tạo thành một lưới thông tin đa tầng, đảm bảo không một ai bị bỏ lại phía sau khi ập đến.

Ông Nguyễn Văn Tiến - Phó cục trưởng Cục Quản lý đê điều & PCTT mong muốn Hà Tĩnh nhân rộng được Hệ thống PDMS ra nhiều xã khác

Ghi nhận những đề xuất của Hà Tĩnh, tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Tiến - Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều & PCTT (Bộ NN&MT); bà Hạ Thúy Hạnh, Phó Giám đốc Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai và ông Lý Minh Tuấn, Giám đốc Quỹ Thiện Tâm đều cho rằng, việc đánh giá toàn diện hiệu quả Hệ thống PDMS cần thêm thời gian. Ông Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh, phía Cục Quản lý Đê điều và PCTT - Bộ NN&MT và các Quỹ sẽ đồng hành cùng Hà Tĩnh để tối ưu hóa Hệ thống và nhân rộng mô hình ứng dụng chuyển đổi số trong ứng phó thiên tai dựa vào cộng đồng, sơ tán an toàn người dân. “Trước mắt, đoàn sẽ khảo sát thêm xã Đức Minh và Nghi Xuân theo đề xuất của tỉnh để bàn phương án nhân rộng mô hình thí điểm. Song để đạt hiệu quả tối đa, tỉnh Hà Tĩnh cần có phương án bố trí thêm nguồn lực, lựa chọn đề xuất nội dung cốt yếu, quan trọng nhất cần đầu tư để xây dựng thành mô hình hoàn thiện, làm cơ sở nhân rộng không chỉ trên địa bàn tỉnh mà còn làm điểm cho các vùng thường xuyên chịu tác động thiên tai cực đoan trên cả nước” - ông Nguyễn Văn Tiến chia sẻ.

Ông Lý Minh Tuấn – Giám đốc Quỹ Thiện Tâm đề nghị địa phương lựa chọn nội dung cấp bách, cần ưu tiên để đề xuất hỗ trợ. Quỹ cam kết đồng hành tối đa cùng tỉnh

Đề xuất mở rộng nền tảng phần mềm

Xã Cẩm Duệ được lựa chọn triển khai thí điểm mô hình ứng dụng trong ứng phó thiên tai dựa vào cộng đồng. Xã có vị trí nằm dưới lưu vực hồ Kẻ Gỗ, địa hình thấp trũng, hàng năm phải đối mặt với lũ lớn kéo dài 5-10 ngày/đợt. Công tác tổng hợp thông tin thiên tai thực hiện thủ công, mất nhiều thời gian và số liệu chưa đồng bộ, gây khó khăn trong việc tham mưu, xử lý tình huống. Bên cạnh đó, việc nắm bắt thông tin tại các thôn, đặc biệt là các khu vực vùng sâu, vùng dễ bị chia cắt gặp nhiều hạn chế khi xảy ra thiên tai bất thường. 

Ông Nguyễn Thanh Phong - Phó Chủ tịch xã Cẩm Duệ cho biết, việc xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai cấp xã, bản đồ ứng phó, sơ tán an toàn người dân trên nền tảng số đóng vai trò quan trọng trong triển khai các hoạt động ứng phó bám sát diễn tiến của thiên tai và hỗ trợ người dân trong vùng ảnh hưởng. “Sau quá trình triển khai thí điểm mô hình, xã được hướng dẫn, tập huấn hỗ trợ cập nhật, lưu trữ thông tin về các đợt thiên tai, tình hình thiệt hại và nhu cầu hỗ trợ trên Hệ thống PDMS; Phục vụ xây dựng, rà soát phương án ứng phó và sơ tán dân theo từng kịch bản; Giúp cán bộ xã thuận tiện hơn trong việc tổng hợp số liệu, báo cáo lên cấp trên; đồng thời bước đầu hỗ trợ theo dõi các khu vực xung yếu, khu vực có nguy cơ cao xảy ra ngập lụt, sạt lở để lên kịch bản ứng phó kịp thời”.

Đánh giá hiệu quả mô hình tại xã Cẩm Duệ - tỉnh Hà Tĩnh

Khảo sát nhân rộng mô hình thí điểm

Ngày 8/4/2026, Đoàn công tác đã có chuyến đi thực tế tại 02 xã Đức Minh và xã Nghi Xuân của tỉnh Hà Tĩnh nhằm đánh giá hiện trạng, khả năng ứng dụng và nhân rộng mô hình thí điểm ứng dụng công nghệ số trong phòng, chống thiên tai. 
Trong quá trình làm việc, Trung tâm Chính sách và Kỹ thuật phòng, chống thiên tai đã giới thiệu Hệ thống Giám sát thiên tai tỉnh Hà Tĩnh và phần mềm bản đồ rủi ro thiên tai. Hệ thống này cho phép cập nhật, theo dõi và phân tích dữ liệu theo thời gian thực, góp phần nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành và hỗ trợ ra quyết định kịp thời từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Ông Bùi Quang Huy – Phó Giám đốc Trung tâm Chính sách và Kỹ thuật Phòng, chống thiên tai chia sẻ về Hệ thống Giám sát thiên tai và Bản đồ rủi ro thiên tai từ tỉnh đến cấp xã

Bên cạnh đó, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia cũng đưa ra khuyến nghị về việc bố trí, lắp đặt các trạm quan trắc tại những vị trí phù hợp trên địa bàn xã thí điểm nhằm tăng cường khả năng giám sát, cảnh báo sớm và nâng cao độ chính xác của dữ liệu.

Ông Mai Văn Khiêm – Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thuỷ văn Quốc gia chia sẻ vị trí trạm quan trắc cần lắp đặt trên địa bàn xã thí điểm

Tại các điểm khảo sát, đoàn đã trực tiếp kiểm tra các khu vực xung yếu thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, mưa, lũ, sạt lở...; đồng thời đánh giá nhu cầu cập nhật thông tin hiện trường trước, trong và sau thiên tai. Việc khảo sát tập trung vào khả năng triển khai hệ thống giám sát thiên tai, cập nhật dữ liệu cảnh báo, dự báo theo thời gian thực, các điểm có nguy cơ rủi ro thiên tai cao trước mùa mưa bão năm 2026.

Đoàn khảo sát các vị trí trọng điểm xung yếu

Qua khảo sát, đoàn công tác nhận định việc nhân rộng mô hình thí điểm là cần thiết và có tính khả thi cao, đặc biệt tại các địa phương thường xuyên chịu tác động của thiên tai. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, cần có sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, nguồn lực, đào tạo nhân lực cơ sở và sự cam kết của địa phương. 

Buổi trao đổi và làm việc tại Hà Tĩnh được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng cho việc mở rộng mô hình phòng chống thiên tai có ứng dụng chuyển đổi số không chỉ tại Hà Tĩnh mà còn trên phạm vi cả nước, góp phần nâng cao năng lực ứng phó, giảm thiểu thiệt hại và hướng tới xây dựng cộng đồng an toàn, công bằng và bền vững hơn trước những thách thức từ biến đổi khí hậu./.