
Nội dung về thiên tai và biến đổi khí hậu xuất hiện ở nhiều phần của Nghị định 387/2026/NĐ-CP. Ảnh: Hải Nguyễn
Nghị định số 387/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 12.10.2026, quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.
Nghị định được xây dựng trên cơ sở sắp xếp, hợp nhất nội dung các văn bản hướng dẫn của 4 chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có chương trình về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (khoản 2 Điều 52).
Bên cạnh các nội dung về chuẩn nghèo, sinh kế hay hạ tầng, thiên tai và biến đổi khí hậu xuất hiện ở nhiều phần của Nghị định, từ nguyên tắc thực hiện, nội dung đầu tư, cơ chế hỗ trợ sản xuất cho tới cách đánh giá kết quả.
Nhà an toàn là điểm tựa cho sinh kế
Tại Gia Lai hiện nay, các công trình chống sạt lở khắc phục hậu quả thiên tai đang được đôn đốc đẩy nhanh tiến độ. Sáng 15.11.2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp kiểm tra tiến độ các công trình kè chống sạt lở khẩn cấp tại phường Hoài Nhơn Đông và phường Bồng Sơn.
Hai công trình kè tại Hoài Nhơn Đông nhằm khắc phục thiệt hại do bão số 13 và đợt mưa lũ tháng 11.2025, tổng giá trị hợp đồng 100,66 tỉ đồng; đến ngày 13.11.2026, giai đoạn 1 tuyến kè từ Định Trị đến Công Lương đạt 84,1% giá trị hợp đồng, tuyến kè Ca Công, Ca Công Nam đạt 79,5%.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp yêu cầu hoàn thành toàn bộ các công trình trước ngày 31.12.2026, bảo đảm chất lượng và an toàn.
Chiều 16.11.2026, tại làng Đắk Pok, xã Ân Tường, tỉnh Gia Lai, 13 căn nhà ở chống bão, lụt được khánh thành và bàn giao cho người dân. Các căn nhà thuộc Dự án “Làng Hòa bình Việt Nam – Hàn Quốc” do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) tài trợ không hoàn lại thông qua Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP). Dự án được triển khai từ năm 2023 trên địa bàn tỉnh Bình Định trước đây, với mục tiêu hỗ trợ các cộng đồng chịu ảnh hưởng của chiến tranh cải thiện điều kiện sống, phát triển sinh kế và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đến nay, dự án đã hỗ trợ xây dựng 140 căn nhà an toàn trước bão, lụt. Riêng tại xã Ân Tường có 20 hộ được phê duyệt hỗ trợ xây nhà, trong đó 7 hộ xây tại vị trí cũ, 13 hộ di dời đến khu dân cư làng mới.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Tự Công Hoàng nhấn mạnh, những căn nhà được bàn giao không chỉ là nơi ở an toàn giúp người dân giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tính mạng và tài sản trước thiên tai, mà còn là điểm tựa để các gia đình yên tâm lao động, sản xuất, phát triển sinh kế và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ông Nguyễn Tự Công Hoàng đề nghị cấp ủy, chính quyền xã Ân Tường tiếp tục nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, kịp thời hỗ trợ các hộ ổn định cuộc sống, phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập và chủ động phòng, chống thiên tai.
Ông cũng mong muốn các đối tác tiếp tục đồng hành cùng Gia Lai trong khắc phục hậu quả chiến tranh, rà phá bom mìn, phát triển sinh kế, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Các công trình chống sạt lở khắc phục hậu quả thiên tai đang được đôn đốc đẩy nhanh tiến độ hay những nhà ở chống bão, lụt được khánh thành và bàn giao cho người dân chỉ là 2 trong số rất nhiều ví dụ điển hình về việc triển khai các dự án, công trình hỗ trợ người dân thoát khỏi nghèo đói, phát triển sinh kế và thích ứng với biến đổi khí hậu, khắc phục hậu quả thiên tai.
Nhìn từ Nghị định 387 có thể thấy, điểm đầu tiên cần chú ý là vị trí của vùng thiên tai trong thứ tự ưu tiên. Khoản 3 Điều 4 xác định nhóm địa bàn, đối tượng được “ưu tiên ở mức cao nhất”. Bên cạnh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, hộ nghèo, hộ cận nghèo, nhóm này còn có vùng bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và vùng có nguy cơ thiên tai cao.
Điểm thứ hai là các nội dung phòng ngừa. Trong nhóm đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu ở nông thôn, Nghị định đưa vào nhiệm vụ nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai cấp xã (điểm c khoản 2 Điều 7). Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chính sách đặc thù tại Điều 12 có nội dung đầu tư công trình phòng, chống sạt lở (điểm d khoản 4 Điều 12).
Điểm thứ ba là bố trí ổn định dân cư và nhà ở. Theo điểm a khoản 4 Điều 7, việc bố trí ổn định dân cư được thực hiện tại vùng thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, khu vực có dân di cư tự do, khu rừng đặc dụng và khu, điểm tái định cư của công trình thủy điện.
Có ba hình thức: tập trung, hình thành điểm dân cư mới; xen ghép vào điểm dân cư hiện có; hoặc ổn định tại chỗ đối với địa bàn không có quỹ đất để bố trí tái định cư. Việc bố trí phải theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước và theo dự án, phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Cùng với di dời, Nghị định cũng quan tâm đến chất lượng nhà ở của người dân. Điểm b khoản 4 Điều 7 quy định hỗ trợ cải thiện nhà ở dân cư nông thôn theo hướng an toàn, kiên cố, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phục hồi sản xuất sau thiên tai
Điểm thứ tư, và cũng là điểm gắn trực tiếp với sinh kế của người dân, là các cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất khi thiên tai xảy ra.
Theo khoản 12 Điều 3, hỗ trợ phát triển sản xuất đặc thù là dự án sản xuất dùng ngân sách nhà nước, gắn với các mục tiêu trong đó có thích ứng với biến đổi khí hậu, khắc phục hậu quả thiên tai.
Cơ chế này được áp dụng với các dự án trên địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo nhằm phục hồi sản xuất sau thiên tai, dịch bệnh (điểm a khoản 1 Điều 35). Dự án phải phù hợp với nội dung chương trình quy định tại Điều 8 và Điều 12 (điểm b khoản 1 Điều 35). Kinh phí do ngân sách nhà nước bảo đảm theo quyết định phê duyệt dự án của cấp có thẩm quyền (điểm a khoản 3 Điều 35).

Thiên tai và biến đổi khí hậu được Nghị định 387 tính đến như một yếu tố trong công tác giảm nghèo. Ảnh: Hải Nguyễn
Bên cạnh đó là cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất theo nhiệm vụ, có thể áp dụng cho các dự án hỗ trợ người dân đang chịu thiệt hại nặng nề bởi thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường (điểm a khoản 1 Điều 34).
Điểm đáng chú ý của cơ chế này là yêu cầu tối thiểu 70% tổng kinh phí dự án phải được dùng để hỗ trợ trực tiếp cho người dân tham gia, bằng tiền, hiện vật hoặc dịch vụ (điểm b khoản 1 Điều 34).
Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 3 tỉ đồng cho mỗi dự án; UBND cấp tỉnh có thể trình HĐND cùng cấp quyết định tăng quy mô trên mức này, phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của địa phương (điểm b khoản 2 Điều 34).
Tính đến rủi ro trong đánh giá kết quả
Nghị định 387 áp dụng cơ chế đánh giá kết quả đầu ra, trong đó kết quả xếp loại, giải ngân là căn cứ xác định mức bố trí ngân sách trung ương năm sau (điểm a khoản 7 Điều 38).
Tuy nhiên, Nghị định cũng tính đến những trường hợp khách quan. Theo khoản 6 Điều 38, Bộ quản lý ngành có trách nhiệm xem xét, xác nhận trường hợp không hoàn thành chỉ tiêu ngành, lĩnh vực do thiên tai, dịch bệnh hoặc nguyên nhân bất khả kháng khác, theo đề nghị của đối tượng được đánh giá.
Từ nguyên tắc ưu tiên, nội dung đầu tư, cơ chế hỗ trợ sản xuất đến khâu đánh giá, thiên tai và biến đổi khí hậu được Nghị định 387 tính đến như một yếu tố trong công tác giảm nghèo. Kỳ vọng đặt ra là các cơ chế này sẽ giúp nhiều hộ dân ở vùng thiên tai có được nơi ở an toàn như những gia đình ở Ân Tường, để từ đó yên tâm sản xuất, phát triển sinh kế và ổn định cuộc sống lâu dài.
Xem bài viết gốc tại đây